«Οι άνθρωποι μπορεί κάποτε να ξεπεράσουν ακόμη και τα 120-130 χρόνια» - Ο γενετιστής Κωνσταντίνος Στρατάκης εξηγεί

Μπορεί ο άνθρωπος στο μέλλον να φθάσει τα 130; Ναι απαντά ο Κωνσταντίνος Στρατάκης.

Ο κορυφαίος διεθνώς Έλληνας καθηγητής Γενετικής και Ενδοκρινολογίας της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, Κωνσταντίνος Στρατάκης, ο οποίος είναι παγκοσμίου φήμης ειδικός στην γενετική των ενδοκρινικών νοσημάτων, την ογκολογία και την Ιατρική Ακριβείας, εξηγεί σήμερα στο iefimerida ότι αναμένεται στο ορατό μέλλον να διενεργούμε ένα “γονιδιακό check – up” ακόμη και από τις μικρές ηλικίες, όταν ο ίδιος εκτιμά ότι, ναι, μπορεί ο άνθρωπος να ξεπεράσει κάποτε ακόμη και το βιολογικό όριο των 120 – 130 ετών, και μάλιστα με υγιή μακροζωία, καταλαβαίνει κανείς πολύ εύκολα ότι η Ιατρική επιστήμη τείνει να εξελίσσεται και να αναπτύσσεται πλέον με γεωμετρική πρόοδο.

Ο Κωνσταντίνος Στρατάκης μιλά επίσης στο iefimerida για την επόμενη μεγάλη αλλαγή στην Ιατρική: τη μετάβαση από τη θεραπεία της νόσου στην πρόβλεψη, την εξατομίκευση και την πρόληψή της.

Ο ίδιος αναφέρεται ακόμη στη γενετική του καρκίνου, την Ιατρική Ακριβείας, την πρόληψη των χρόνιων νοσημάτων, αλλά και στη διαφορά ανάμεσα στην επιστημονικά τεκμηριωμένη ιατρική της μακροζωίας και τον δημόσιο διάλογο στη χώρα μας σχετικά με τα λεγόμενα “κέντρα μακροζωίας”.

Η πλήρης συνέντευξη του καθηγητή, Κωνσταντίνου Στρατάκη, στο iefimerida:

- Κύριε καθηγητά, πιστεύετε ότι, στο ορατό μέλλον, θα διενεργούμε ένα “γονιδιακό check - up” από μικρή ηλικία, δεδομένης της εξέλιξης την οποία έχει σημειώσει η αποκωδικοποίηση του DNA;

Είναι αλήθεια ότι ζούμε μια επανάσταση στην Ιατρική και δεν είναι άλλος ο λόγος παρά οι πρόοδοι στην Γενετική και τις εφαρμογές της, η χρήση της τεχνητής νοημοσύνης και η ανάπτυξη της Ιατρικής Ακριβείας. Ήδη από τα πρώτα χρόνια του 21ου αιώνα έχουμε έναν ακριβή χάρτη των χρωμοσωμάτων μας με την διεύθυνση κάθε γονιδίου και την δομή τους, αυτό που λέμε ανθρώπινο γονιδίωμα. Επίσης, ξέρουμε πολλά για το πως λειτουργούν τα κύτταρα και οι οργανισμοί, πως κληρονομούνται τα χαρακτηριστικά, τι προκαλεί γενετικές νόσους, κοκ, και μαθαίνουμε κάθε μέρα περισσότερα. Ήδη για χιλιάδες γενετικά νοσήματα γνωρίζουμε τι τα προκαλεί και για ορισμένα υπάρχουν γονιδιακές θεραπείες, όλες βασισμένες στο DNA.

Έτσι η σύγχρονη ιατρική μπορεί να προσφέρει εξατομικευμένες υπηρεσίες υγείας, με βάση την Γενετική. Για αυτό και, ναι!, θα διενεργούμε ένα “γονιδιακό check up” από μικρή ηλικία. Ήδη αυτό γίνεται σε περιορισμένη κλίμακα, σε παιδιά που νοσηλεύονται στην εντατική μονάδα νεογνών ή αναπτύσσουν μια σοβαρή νόσο σε μικρή ηλικία.   

- Αλήθεια, πόσο αξιόπιστη είναι σήμερα η πρόβλεψη μέσω DNA;

Η γνώση του γενετικού υλικού μας, του χάρτη μας, του “σκληρού δίσκου” με τον οποίο γεννηθήκαμε μας επιτρέπει να γνωρίζουμε τις προδιαθέσεις, το τι νόσους θα αναπτύξουμε, πως απαντάμε στη θεραπεία, τι φάρμακα και σε τι δόσεις, και βέβαια οδηγεί στην πρόληψη, υιοθετώντας ένα τρόπο ζωής με οδηγίες εξατομικευμένες, βασισμένες στη γενετική πληροφορία και στοχευμένες στις ανάγκες μας.

Η προσωποποιημένη ιατρική και η πρόληψη είναι οι δύο πυλώνες στους οποίους βασίζεται η Ιατρική του σήμερα που έτσι επιστρέφει στις Ιπποκράτειες ρίζες της: “είναι καλύτερα να ξέρεις με τι ασθενή έχεις να κάνεις, από το να γνωρίζεις τι νόσο έχει ο ασθενής” και “κάλλιον το προλαμβάνειν ή το θεραπεύειν”.

«Η Γενετική έχει αλλάξει ριζικά την Ογκολογία»

- Στο χώρο της Ογκολογίας πραγματοποιούνται μεγάλα και σπουδαία επιστημονικά ιατρικά άλματα, τα τελευταία χρόνια. Έχουμε φτάσει στο σημείο να εντοπίζουμε με υψηλή αξιοπιστία καρκίνους σε κληρονομική προδιάθεση;

Η Γενετική έχει αλλάξει ριζικά την Ογκολογία, ιδιαίτερα σε ανθεκτικές ή σπάνιες μορφές καρκίνου. Επιτρέπει την κατανόηση των μοριακών μηχανισμών που οδηγούν στη νόσο και τον εντοπισμό θεραπευτικών στόχων που δεν είναι ορατοί με τις κλασικές μεθόδους. Η χρήση γενετικών και μοριακών εξετάσεων μπορεί να καθοδηγήσει την επιλογή στοχευμένων θεραπειών, αυξάνοντας την πιθανότητα ανταπόκρισης και μειώνοντας την έκθεση του ασθενούς σε αναποτελεσματικές θεραπευτικές αγωγές.

Επιπλέον, σε κληρονομικές μορφές καρκίνου, ή στην προδιάθεση, η γενετική συμβουλευτική αποτελεί θεμέλιο της σύγχρονης ιατρικής ακριβείας. Ο ρόλος της δεν περιορίζεται στη διάγνωση, αλλά επεκτείνεται στην κατανόηση του ατομικού κινδύνου, στη σωστή ενημέρωση και στη λήψη τεκμηριωμένων αποφάσεων από τον εξεταζόμενο.

Να θυμόμαστε ότι η γενετική πληροφορία χωρίς κατάλληλη συμβουλευτική μπορεί να προκαλέσει σύγχυση ή άγχος. Με τη σωστή καθοδήγηση, όμως, μετατρέπεται σε εργαλείο πρόληψης.

Τέλος, η πολιτική πρόσβασης σε αυτές τις εξετάσεις πρέπει να βασίζεται σε σαφή κλινικά κριτήρια και επιστημονική τεκμηρίωση. Στην Ελλάδα, στο Ελληνικό Δίκτυο Μοριακής Ογκολογίας, που έχω την τιμή να συντονίζω (www.edimo.gr), ένα πρόγραμμα χρηματοδοτημένο από το Ταμείο Ανάκαμψης, κάναμε εξαιρετική και πρωτοπόρα δουλειά στην ογκολογία.

«Τίποτε από όσα σας λέω δεν έχει σχέση με όσα ακούγονται σήμερα για την μακροζωία»

- Κύριε καθηγητά, επειδή διεξάγεται και μία αποπροσανατολιστική συζήτηση στην Ελλάδα περί μακροζωίας και κέντρων μακροζωίας, τι γνωρίζει, πραγματικά, η επιστήμη για την μακροζωία;

Η ιατρική έχει κάνει τεράστιες προόδους στην κατανόηση του γιατί γερνάμε. ‘Ολη η ιατρική εξ ορισμού είναι προσανατολισμένη στην μακροζωία. Για αυτό υπάρχουν οι γιατροί! Για να μας βοηθάνε να ζούμε καλύτερα και περισσότερο...

Από την άλλη πλευρά, η ιατρική που μελετά τους μηχανισμούς  μακροζωίας μας οδηγεί στην πρόληψη. Κοιτάξτε για παράδειγμα τι ξέρουμε σήμερα:

Τα τέσσερα µεγάλα νοσήµατα που καθορίζουν σε µεγάλο βαθµό τη νοσηρότητα και τη θνησιµότητα είναι, µε αυτή τη σειρά, τα καρδιαγγειακά, ο καρκίνος, τα νευροεκφυλιστικά νοσήµατα και, ως “τρία συν ένα”, το µεταβολικό σύνδροµο µε τον διαβήτη. Το τελευταίο αυξάνει την πιθανότητα εµφάνισης όλων των υπολοίπων και συνήθως συνυπάρχει µε αυτά. Στα 60 με 64 έτη, λοιπόν, ο µέσος άνθρωπος κάνει το πρώτο του νόσηµα: µια υπέρταση, ένα εγκεφαλικό, ένα καρδιακό επεισόδιο, ένα έµφραγµα — και συνήθως επιβιώνει. Σπάνια πεθαίνει κανείς την πρώτη φορά που εµφανίζει ένα από αυτά τα µεγάλα νοσήµατα. Αυτό που σκοτώνει είναι η συσσώρευση και η φθορά. Στα 70, τα δύο τρίτα των ανθρώπων έχουν κάνει και δεύτερο χρόνιο νόσηµα. Μπορεί να είναι ένας καρκίνος, που αντιµετωπίζεται, αλλά ο οργανισµός αρχίζει να επιβαρύνεται περισσότερο. Μαζί µε τη συνολική φθορά της ηλικίας, γύρω στα 75 µπορεί να εµφανιστεί και το τρίτο χρόνιο νόσηµα: ένα νευροεκφυλιστικό, µια ήπια άνοια. Αν υπάρχει µεταβολικό σύνδροµο, τα πράγµατα γίνονται ακόµη δυσκολότερα: προστίθεται ο διαβήτης.

Η στατιστική δείχνει πόσο αµείλικτα είναι τα νούµερα και µας βοηθά να καταλάβουµε την εξέλιξη της ζωής. Και κυρίως αυτό που συζητάµε εδώ: πώς προλαµβάνεις τη νόσο. Αν δεν κατανοήσεις τα νούµερα και τον τρόπο µε τον οποίο προκύπτουν, δεν µπορείς να προλάβεις τη νόσο. Αυτή είναι η ιατρική μακροζωίας...

Τίποτε από όλα όσα σας λέω εδώ δεν έχουν σχέση με αυτά που λέγονται στον δημόσιο διάλογο των ημερών για την μακροζωία....Τι σχέση έχουν οι μάγοι, τα συμπληρώματα, οι επεμβατικές πράξεις σε απλά ιατρεία ή, χειρότερα, σε κέντρα αισθητικής ή ευεξίας, με αυτά που συζητάμε εδώ; Πράγματι, αποπροσανατολισμός, όπως το λέτε... 

- Είναι στις ανθρώπινες ιατρικές δυνατότητες, τελικά, το ενδεχόμενο να καταφέρουμε να παρατείνουμε σημαντικά την ανθρώπινη ζωή;

Η επιμήκυνση του προσδόκιμου είναι κάτι που ήδη το βλέπουμε, από 70-75 στη δεκαετία του ''60, στα 80-85 σήμερα, και για αυτούς που γεννιούνται σήμερα σχεδόν σίγουρα κάπου μεταξύ 90 και 100. Το αν θα ξεπεράσουμε το βιολογικό όριο των 120-130 κάποια στιγμή είναι συζητήσιμο. Νομίζω είναι εφικτό μόνο με την αντικατάσταση οργάνων που όμως είναι τεχνικά εφικτό ήδη για ορισμένα όργανα. Σήμερα για παράδειγμα, αντικαθιστούμε μια βαλβίδα καρδιάς σ' έναν 80άρη και αυτό είναι ρουτίνα. Αυτό όμως παρατείνει τη ζωή για μια δεκαετία, όχι περισσότερο. Στα 90-100 το ίδιο άτομο θα χρειαστεί νέα καρδιά. Αυτό σήμερα δεν είναι εφικτό αλλά νομίζω η τεχνολογία θα το επιτρέψει σε λίγα χρόνια. Οπότε, τότε ναι, μπορεί να περάσουμε και το όριο των 120-130. Να θυμόμαστε ότι τα κύτταρα δεν έχουν μηχανισμό θανάτου - μόνο ο πολυκυττάριος οργανισμός πεθαίνει....Οπότε, θεωρητικά, αν διατηρείς τα κύτταρα ζωντανά σε κάθε ιστό, με οποιαδήποτε τρόπο (την μεταμόσχευση, για παράδειγμα), ο πολυκυττάριος οργανισμός θα ανανέωνεται και δεν θα πεθαίνει…

«Το στοίχημα δεν είναι πόσα χρόνια θα ζήσουμε, αλλά πώς θα τα ζήσουμε»

- Μιλάμε για παράταση της ζωής, με άνοια, Αλτσχάιμερ, Πάρκινσον και γεροντική κατάθλιψη, τελικά; 

Το στοίχηµα δεν είναι πόσα χρόνια θα ζήσουµε, αλλά πώς θα τα ζήσουµε. Η πρόληψη δεν αφορά απλώς την αποφυγή µιας νόσου. Αφορά την ποιότητα των χρόνων που κερδίζουµε. Αυτό που συχνά δεν συνειδητοποιούµε είναι ότι ο τρόπος που ζούµε µπορεί να µας οδηγήσει σχεδόν µε µαθηµατική ακρίβεια σε ένα εγκεφαλικό ή ένα έµφραγµα. Και πολλές φορές οι άνθρωποι δεν έχουν συνδέσει κάτι που συµβαίνει στα 40 ή στα 50 µε αυτό που µπορεί να συµβεί στα 70.  Υπάρχει ένας όρος γι’ αυτή την τελευταία περίοδο της ζωής: the marginal decade, η οριακή δεκαετία. Το µεγάλο στοίχηµα είναι πώς θα ζήσεις αυτά τα τελευταία χρόνια της ζωής. Θα την περάσεις ανάµεσα σε φάρµακα και νοσοκοµεία ή θα φτάσεις στο τέλος έχοντας ζήσει µια γεµάτη  ζωή, µε υγεία, κάνοντας πράγµατα, απολαµβάνοντας τη ζωή σχεδόν µέχρι την τελευταία στιγµή; Ο τρόπος της ζωής µας παίζει καθοριστικό ρόλο και, μαζί με την ιατρική ακριβείας και την πρόληψη, μπορούν να οδηγήσουν στην υγιή μακροζωία, όχι απλά στην μακροζωία.

Ενεργειακός χειμώνας: Κόκκινος συναγερμός 

στη διεθνή οικονομία

Σε κατάσταση «κόκκινου συναγερμού» βρίσκονται κυβερνήσεις, διεθνείς οικονομικοί και ενεργειακοί οργανισμοί, κεντρικές τράπεζες και μεγάλες επιχειρήσεις, καθώς η ενεργειακή κρίση κλιμακώνεται. Η σύρραξη στο Ιράν κυρίως, αλλά και ο πόλεμος στην Ουκρανία έχουν προκαλέσει το μεγαλύτερο ιστορικά σοκ στην παγκόσμια προσφορά πετρελαίου σε όρους ημερήσιων απωλειών, αναδεικνύοντας τις νέες ευπάθειες της διεθνούς αγοράς ενέργειας. 

Η σημερινή κρίση διαφέρει ποιοτικά από ανάλογες προηγούμενες, όπως του 1973, του 1979 ή του 1991, καθώς επηρεάζει ταυτόχρονα πολλαπλούς κρίκους της ενεργειακής αλυσίδας: από το αργό πετρέλαιο και το φυσικό αέριο έως τα διυλισμένα καύσιμα, τα λιπάσματα, φυσικά και το ηλεκτρικό ρεύμα.

Η ραγδαία επιδείνωση των τελευταίων ημερών στο ενεργειακό τοπίο, με τις τιμές των καυσίμων στα ύψη και την προσφορά πετρελαίου προβληματική, η μη διαφαινόμενη προοπτική άμεσης αποκλιμάκωσης και η επέκταση της κρίσης στο διεθνές εμπόριο και την εφοδιαστική αλυσίδα, τελικά στην παγκόσμια οικονομία, υποχρεώνουν σε επείγουσες πρωτοβουλίες και δράση διάφορα κορυφαία διεθνή θεσμικά όργανα. 

Μακρόν καλεί G7

Ηδη ο Εμανουέλ Μακρόν προανήγγειλε τη σύγκληση των οργάνων της G7 μέσα στον Οκτώβριο με βασικό θέμα τον καλύτερο συντονισμό των παρεμβάσεών τους στην ενεργειακή αγορά για την αντιμετώπιση της κρίσης και πρώτο ζητούμενο τη συμφωνία για νέα απελευθέρωση στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου (SPR - Strategic Petroleum Reverses).

Ο Μακρόν, που προεδρεύει φέτος στην G7, έθεσε το πλαίσιο και τη στοχοθεσία αυτής της πρωτοβουλίας: να ενισχυθεί η συνεργασία μεταξύ των μεγαλύτερων αναπτυγμένων οικονομιών όσον αφορά τα διαθέσιμα αποθέματα πετρελαίου, τις εξαγωγές και την παραγωγική δυναμικότητα. 

Σύμφωνα με τον Γάλλο πρόεδρο, στη συνάντηση θα εξεταστούν τρόποι ώστε να αποφεύγονται «περιττές εντάσεις» μεταξύ των κρατών της G7 και των βασικών εταίρων τους, ενώ στο τραπέζι θα βρεθεί και η συντονισμένη χρήση των στρατηγικών αποθεμάτων. 

Υπενθυμίζεται ότι ανάλογη παρέμβαση είχε πραγματοποιηθεί νωρίτερα, στην αρχή της νέας ενεργειακής κρίσης, λίγο μετά την έναρξη (28 Φεβρουαρίου) του πολέμου στο Ιράν. Στις 11 Μαρτίου οι G7, σε συνεργασία με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας, προχώρησαν στη μεγαλύτερη μέχρι σήμερα απελευθέρωση πετρελαίου από στρατηγικά αποθέματα, συνολικού ύψους 400 εκατομμυρίων βαρελιών. Με τα 172 εκατομμύρια εξ αυτών να προέρχονται από τις ΗΠΑ, επί 714 εκατομμυρίων διαθεσίμων. 

Η απελευθέρωση των ποσοτήτων από τα αποθέματα, σκοπίμως, προχώρησε με αργά βήματα. Υπολογίζεται ότι μέχρι τα τέλη Αυγούστου έφτασε το 80%-85%. Πάντως, προχθές, ο διευθύνων σύμβουλος της Chevron Μάικ Γουίρθ προειδοποίησε ότι ήδη οδεύουν προς εξάντληση, άρα χρειάζεται νέα παρέμβαση. 

Κοκτέιλ κρίσης

Αυτό και άλλα πολλά φαίνεται ότι ανάγκασαν τον Μακρόν να επιζητήσει τη νέα πρωτοβουλία των G7 για την ενεργειακή κρίση. Το τοπίο έχει αλλάξει δραματικά επί τα χείρω: 

Παρά τις συμφωνίες πολεμικής αποκλιμάκωσης, τα Στενά του Ορμούζ ουσιαστικά έχουν κλείσει, ο σαουδαραβικός αγωγός πετρελαίου σταμάτησε να λειτουργεί για εβδομάδες, οι Χούθι απειλούν αδιαλείπτως τα φορτία πλοίων στο Μπαμπ αλ Μαντέμπ, ενώ στον πόλεμο της Ουκρανίας καταστρέφονται μεγάλες ενεργειακές υποδομές. 

Το πετρέλαιο «σκαρφάλωσε» ξανά πάνω από τα 100 δολάρια/βαρέλι, το ντίζελ στις ΗΠΑ πάνω από τα 6 δολάρια/γαλόνι, οι τιμές των καυσίμων στα πρατήρια των ευρωπαϊκών χωρών έχουν απογειωθεί, ενώ παράλληλα οι αποδόσεις των ομολόγων έχουν εκτοξευτεί για πολλές χώρες σε ιστορικά επίπεδα. Ακόμη, τα αποθέματα φυσικού αερίου στην Ευρώπη είναι αισθητά μικρότερα των περσινών (70% έναντι 86%) και τα SPR των ΗΠΑ βρίσκονται στο χαμηλότερο επίπεδο τεσσάρων δεκαετιών. 

Ολα αυτά, όμως, δεν είναι ξεχωριστοί τίτλοι. Από κοινού περιγράφουν ένα διεθνές ενεργειακό σύστημα σε απόλυτη κρίση, με τις οδούς διαφυγής να περιορίζονται συνεχώς και τις περισσότερες οικονομίες του πλανήτη να βιώνουν νέες πληθωριστικές πιέσεις, να οδηγούνται σε ασφυξία και την αστάθεια να μεταγγίζεται στις αγορές ομολόγων γενικοποιώντας το πρόβλημα. 

Η πίεση είναι ιδιαίτερα έντονη σε όλες τις ευρωπαϊκές οικονομίες, καθώς οι αδιανόητα αυξημένες τιμές ενέργειας και τα χαμηλά επίπεδα αποθήκευσης φυσικού αερίου ενισχύουν τις ανησυχίες για τον πληθωρισμό και την οικονομική ανάπτυξη εν όψει του επερχόμενου χειμώνα. 

Ολα αυτά σε περιβάλλον έντονης πολιτικής και κυρίως κοινωνικής αναστάτωσης σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες. Την οποία και ο ίδιος ο Μακρόν βιώνει, με κοινωνικές ομάδες να δια δηλώνουν για την πανάκριβη ενέργεια, ενώ στο τέλος της προσεχούς άνοιξης υπάρχουν προεδρικές εκλογές.

Τα παραπάνω, επιβεβαιώνουν εκείνους τους αναλυτές που εδώ και καιρό προειδοποιούν ότι οι επιπτώσεις στην αγορά πετρελαίου θα διαρκέσουν για πολλούς μήνες, ενώ στην αγορά φυσικού αερίου ενδέχεται να παραμείνουν για χρόνια. Θεωρούν ότι η τρέχουσα κρίση συνιστά ένα πολυεπίπεδο ενεργειακό σοκ με μακροχρόνιες συνέπειες για την παγκόσμια οικονομία και την ενεργειακή ασφάλεια.

Ο παράγοντας «Τραμπ»

Η κοινή δράση των G7 και η απελευθέρωση περαιτέρω στρατηγικών πετρελαϊκών αποθεμάτων ασφαλώς θα ανακουφίσουν, έστω και πρόσκαιρα, την αγορά, καθώς θα υπάρξει αυξημένη προσφορά - και φυσικά τους καταναλωτές, τους ιδιώτες και τις επιχειρήσεις αφού οι τιμές θα πέσουν. Αλλά η μοναδική πραγματική διέξοδος βρίσκεται στο τέλος της αντιπαράθεσης στα Στενά του Ορμούζ και των επιθέσεων στους ενεργειακούς διαδρόμους (αγωγούς, τάνκερ κ.ά.). 

Οι ελπίδες στρέφονται επομένως στη νέα Σύνοδο των G7, ωστόσο υπάρχουν σημαντικές διαφορές σε σχέση με την προηγούμενη του Μαρτίου. Αιτία, ο παράγοντας «Τραμπ». Τον Μάρτιο οι ΗΠΑ είχαν προσέλθει στις συζητήσεις των υπουργών Ενέργειας με πλαίσιο τη γνωστή ρήση του Αμερικανού προέδρου ότι «η Αμερική θα αποτελέσει τώρα τη σανίδα σωτηρίας για την Ευρώπη», διασφαλίζοντας τον εφοδιασμό της με πετρέλαιο και LNG - με το αζημίωτο βεβαίως. 

Σήμερα, όμως, έχουν υπάρξει εξελίξεις που διαφοροποίησαν το τοπίο. Η κυριότερη αφορά τη διατυπωθείσα, μετά τη δήλωση Μακρόν, πρόθεση του Τραμπ να απαγορεύσει τις αμερικανικές εξαγωγές ντίζελ για 90 ημέρες, κάτι που προκάλεσε την έντονη δυσαρέσκεια και ανησυχία των Βρυξελλών, αλλά και πολλών Ευρωπαίων κυβερνητικών αξιωματούχων. Αν και ο υπουργός Ενέργειας Κρις Ράιτ περιόρισε την αμερικανική κίνηση στο πλαίσιο μιας μερικής και όχι καθολικής απαγόρευσης των εξαγωγών ντίζελ, η ευρωπαϊκή ανησυχία παραμένει. 

Στη σύνοδο θα φανεί αν πρόκειται για «περιττές τριβές» ή συνθήκη απόκλισης μεταξύ των G7, γι’ αυτό και το αποτέλεσμα είναι νωρίς να προεξοφληθεί. Ο Τραμπ, είναι αλήθεια, πιέζεται εσωτερικά εν όψει και των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου, καθώς η ακρίβεια -λόγω του πολέμου στο Ιράν και των συνεπειών του- έχει εκτιναχτεί. 

Ο συνολικός λογαριασμός ανά νοικοκυριό από την έναρξη της σύγκρουσης έως τις 11 Σεπτεμβρίου είναι 1.760 δολάρια σύμφωνα με ανάλυση της Moody’s Analytics. Εξ αυτών, τα 930 δολάρια αφορούν την επιβάρυνση από το υψηλότερο κόστος ενέργειας λόγω αύξησης των τιμών σε βενζίνη, ντίζελ και καύσιμα αεροσκαφών. Η συνολική επιβάρυνση λόγω ενέργειας ανέρχεται στο ιλιγγιώδες ποσό των 63,93 δισ. δολαρίων. 

Από την άλλη, οι ΗΠΑ είναι ο μεγαλύτερος εξαγωγέας ντίζελ. Τον Αύγουστο οι εξαγωγές αυτές έφτασαν το 1,6 εκατομμύριο βαρέλια την ημέρα, από 1 εκατομμύριο τον Φεβρουάριο. Αν όλα (ή έστω κάποια) παραμείνουν εντός αμερικανικής αγοράς, οι τιμές για τους καταναλωτές θα μειωθούν. 

Οι τιμές του ντίζελ

Οι τιμές του αργού πετρελαίου έχουν ανέβει κατακόρυφα από την αρχή του πολέμου, αλλά η τιμή του ντίζελ αυξήθηκε ακόμα ταχύτερα. Η σύγκρουση προκάλεσε προβλήματα στην παραγωγή και τις εξαγωγές καυσίμων από τη Μέση Ανατολή, ενώ οι επιθέσεις σε ρωσικά διυλιστήρια περιόρισαν περαιτέρω την παγκόσμια προσφορά.

Σύμφωνα με την Transport & Environment (T&E) που εδρεύει στις Βρυξέλλες, οι εξαγωγές ντίζελ και πετρελαίου θέρμανσης από Μέση Ανατολή και Ρωσία μειώθηκαν κατά 75% τον Αύγουστο σε σύγκριση με πέρυσι. 

Η διαφορά μεταξύ τιμής του αργού και χονδρικής του ντίζελ ξεπέρασε τα 100 δολάρια το βαρέλι στις αρχές Σεπτεμβρίου, με σύνηθες εύρος μεταξύ 10-30 δολαρίων. Τούτο μαρτυρά έλλειψη επεξεργασμένου ντίζελ πέρα από την ακρίβεια του αργού πετρελαίου.

Η μέση τιμή του ντίζελ στην Ε.Ε. έφτασε τα 2,159 ευρώ το λίτρο στις 14 Σεπτεμβρίου, υψηλότερο επίπεδο από το 2005. Ειδικοί της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας ανέφεραν την περασμένη εβδομάδα στο Euronews Business ότι με βάση τα προθεσμιακά συμβόλαια καυσίμων τα περιθώρια διύλισης του ντίζελ αναμενόταν να φτάσουν σε κορύφωση τον Οκτώβριο. Η προσφορά ενδέχεται να πιεστεί κι άλλο το φθινόπωρο, καθώς αυξάνεται η ζήτηση για πετρέλαιο θέρμανσης, αγροτικά μηχανήματα και εμπορευματικές μεταφορές. 

Υπόψη ότι η Ε.Ε. είναι η οικονομία με τη μεγαλύτερη εξάρτηση από το ντίζελ παγκοσμίως. Από την έναρξη του πολέμου και μέχρι τις 6 Σεπτεμβρίου οι αυξημένες τιμές των καυσίμων έχουν κοστίσει στην Ε.Ε. περίπου 53 δισ. ευρώ, σύμφωνα με την T&E. Το μεγαλύτερο μέρος αυτών, δηλαδή 40 δισ. (75,5%), οφείλεται στο πετρέλαιο κίνησης (ντίζελ). 

Η Citi εκτιμά ότι μια αμερικανική απαγόρευση θα είχε σχεδόν αμελητέα άμεση επίπτωση στον αμερικανικό πληθωρισμό, αλλά αισθητά μεγαλύτερο κόστος για την Ευρώπη. Στο δυσμενές σενάριο, η συνολική επίπτωση στην Ευρωζώνη θα φτάσει τις 0,35-0,45 ποσοστιαίες μονάδες. 

Το ακριβότερο ντίζελ αυξάνει το κόστος σε οδικές μεταφορές, γεωργία, βιομηχανία, κατασκευές και διανομή τροφίμων. Μέσω των μεταφορικών επιβαρύνσεων, περνά σταδιακά στις τιμές των αγαθών και τελικά στον γενικό δείκτη τιμών καταναλωτή.

Πετρέλαιο και αέριο

Τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης του αργού έχουν επιστρέψει πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι, καταγράφοντας αύξηση περίπου 50% σε σύγκριση με τα επίπεδα πριν από τον πόλεμο στο Ιράν. Η κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή απειλεί όλο και περισσότερες οδούς ενεργειακού εφοδιασμού, ενώ οι αγορές παραγώγων δείχνουν ότι οι επενδυτές δεν περιμένουν ουσιαστική αποκλιμάκωση των τιμών στο άμεσο μέλλον.

Ανάλογη είναι η εικόνα στο φυσικό αέριο. Η ευρωπαϊκή τιμή αναφοράς (συμβόλαιο TTF) διαπραγματευόταν μέσα στην εβδομάδα ακόμα και στα 81 και αργότερα στα 75 ευρώ/MWh (μεγαβατώρα), αυξημένη κατά 150% σε ετήσια βάση. Οι αναλυτές προειδοποιούν ότι θα μπορούσε να φτάσει τον χειμώνα ακόμη και τα 100 ευρώ. 

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat, τον Αύγουστο, καύσιμα και λιπαντικά για ιδιωτικά μέσα μεταφοράς ήταν κατά μέσο όρο 23,8% ακριβότερα στην Ε.Ε. σε σχέση με τον Αύγουστο του 2025. Η επιτάχυνση είναι αισθητή, αφού τον Ιούλιο η αντίστοιχη ετήσια αύξηση διαμορφώθηκε στο 16,9%. 

Στην Ελλάδα η άνοδος ήταν χαμηλότερη από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, αλλά παρέμεινε σημαντική, φτάνοντας το 16%. Μεταξύ Ιουλίου και Αυγούστου η τιμή του ντίζελ στην Ε.Ε. αυξήθηκε κατά 8,3% και της βενζίνης κατά 3,3%, στην Ελλάδα αντιστοίχως κατά 6,4% και 1,9%. 

Οι ενεργειακές πιέσεις έχουν ήδη περάσει και στον πληθωρισμό. Τον Αύγουστο ο ετήσιος πληθωρισμός στην Ε.Ε. διαμορφώθηκε στο 3,2%, με την ενέργεια να αποτελεί τον βασικό παράγοντα που τον τροφοδότησε.

Τα παραπάνω ανάγκασαν τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να αναζητήσουν νέα μέτρα στήριξης, με αρκετές χώρες να ζητούν πλέον έκτακτη φορολόγηση των υπερκερδών των ενεργειακών εταιρειών σε ολόκληρη την Ε.Ε. και όλες να προετοιμάζουν συγκεκριμένα μέτρα της επιλογής τους. Πάντως, οι οίκοι και οι επενδυτικές τράπεζες όπως η JP Morgan εκτιμούν ότι εάν υπάρξει τερματισμός της σύγκρουσης αναμένεται σημαντική υποχώρηση της τιμής, περίπου στα 64 δολάρια.

Ποιοι γιορτάζουν σήμερα Τετάρτη 30 Σεπτεμβρίου

Σήμερα Τετάρτη, 30 Σεπτεμβρίου, σύμφωνα με το εορτολόγιο τιμάται η μνήμη του Αγίου Στρατονίκου μάρτυρος.

Τα ονόματα που γιορτάζουν σήμερα είναι τα εξής:

• Στρατόνικος,
• Στράτος,
• Στρατής,
• Στρατονίκης,
• Στρατονίκιος.

Επίσης σήμερα είναι η Διεθνής Ημέρα Μετάφρασης.

☀ Ανατολή ήλιου: 07:19 – Δύση ήλιου: 19:10
🌖 Σελήνη 18.7 ημερών

Άγιος Στρατόνικος

Ο Στρατόνικος έζησε στα χρόνια του αυτοκράτορα Λικινίου (307-324) στην πόλη Σιγγιδόνα της Άνω Μοισίας . Όταν ο αυτοκράτορας για να ευχαριστήσει τους ειδωλολάτρες αντιπάλους του Μεγάλου Κωνσταντίνου διέταξε διωγμούς κατά των χριστιανών κι έλαβε σκληρά μέτρα εναντίον τους, ο φίλος του διάκονος Ερμύλος τόλμησε να διαμαρτυρηθεί φανερά και να ομολογήσει την πίστη του.

Ο αυτοκράτορας οργίσθηκε και διέταξε το βασανισμό του. Ωστόσο, ο Ερμύλος δεν αρνήθηκε την πίστη του και βασανίστηκε με τον φρικτότερο τρόπο μπροστά στον επιστήθιο φίλο του Στρατόνικο, ο οποίος δεν κρατήθηκε και αναλύθηκε σε δάκρυα, τα οποία για τους διώκτες του ήταν δηλωτικά της πίστης του.

Ο Στρατόνικος συνελήφθη κι έτσι και οι δύο φίλοι υποβλήθηκαν σε βασανιστήρια. Στο τέλος τους έριξαν στα νερά του ποταμού Δούναβη, όπου πνίγηκαν.

Ποιοι γιορτάζουν σήμερα Tρίτη 29 Σεπτεμβρίου

Σήμερα Τρίτη, 29 Σεπτεμβρίου, σύμφωνα με το εορτολόγιο τιμάται η μνήμη του Οσίου Κυριακού του Αναχωρητού.

Το όνομα που γιορτάζει σήμερα είναι το εξής:

• Κυριάκος.

Επίσης σήμερα είναι η Παγκόσμια Ναυτική Ημέρα.

☀ Ανατολή ήλιου: 07:19 – Δύση ήλιου: 19:12

🌖 Σελήνη 17.6 ημερών

Όσιος Κυριακός ο Αναχωρητής

Ο Όσιος Κυριακός ήταν άνθρωπος που καλλιεργούσε «ὑπομονήν, πραότητα». Γι’ αυτό και πέτυχε στην ασκητική του ζωή. Γεννήθηκε στην Κόρινθο το 5ο αιώνα μ.Χ., από Ιερέα πατέρα, τον Ιωάννη. Τη μητέρα του την έλεγαν Ευδοξία και είχε αδελφό τον Αρχιεπίσκοπο Κορίνθου Πέτρο.

Από ιερατικό, λοιπόν, γένος ο Κυριάκος, σε νεαρή ηλικία πήγε στα Ιεροσόλυμα και από εκεί στη Λαύρα του Μεγάλου Ευθυμίου. Εκεί, ο Μέγας Ευθύμιος, τον έκανε μοναχό και τον έστειλε στον ασκητή Γεράσιμο. Όταν πέθανε ο Γεράσιμος, ο Κυριακός επέστρεψε στη Λαύρα του Ευθυμίου,όπου με ζήλο καλλιεργούσε τις αρετές του, ώσπου κάποια στάση που έγινε στη Λαύρα του Ευθυμίου τον ανάγκασε να πάει στη Λαύρα του Σουκά. Εκεί 40 χρονών χειροτονήθηκε πρεσβύτερος και ανέλαβε την επιστασία του Σκευοφυλακίου.

Εκείνο που τον διέκρινε απέναντι στους συμμοναστές του, ήταν ο γαλήνιος τρόπος με τον όποιο τους αντιμετώπιζε, γι’ αυτό και ήταν παράδειγμα προς μίμηση από όλους. Εβδομήντα χρονών ο Κυριακός, έφυγε κι από εκεί και με υπομονή γύρισε πολλά μοναστήρια και σκήτες, όπου έζησε με αυστηρότατη άσκηση. Τελικά, πέθανε 107 χρονών, και σε όλους έμεινε η ενθύμηση του ασκητή, που έδειχνε πραότητα, σ’ όλους ανεξαίρετα τους ανθρώπους.

Πέθανε η ηθοποιός Ελένη Προκοπίου σε ηλικία 87 ετών

Η γνωστή ηθοποιός Ελένη Προκοπίου, έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 87 ετών, όπως έγινε γνωστό το βράδυ της Κυριακής (27/9).

Η ηθοποιός αγαπήθηκε μέσα από τις εμφανίσεις της σε ταινίες του παλιού ελληνικού κινηματογράφου,

Η παρουσία της στον κινηματογράφο ξεκίνησε το 1960 και ολοκληρώθηκε το 1972, έχοντας συμμετάσχει συνολικά σε 23 ταινίες. Σε αρκετές από αυτές είχε πρωταγωνιστικούς ρόλους, ιδιαίτερα όταν οι ανάγκες του ρόλου περιλάμβαναν και χορό, καθώς η ίδια ήταν χορεύτρια και σε ορισμένες ταινίες είχε αναλάβει και την επιμέλεια των χορογραφιών.

Την είδηση του θανάτου της Ελένης Προκοπίου έκανε γνωστή η ηθοποιός Μέλπω Κωστή, μέσα από ανάρτησή της.

Η Finos Film αναφέρει στη σελίδα της πως η Ελένη Προκοπίου, με το ιδιαίτερο ταλέντο της στον χορό, τις φυσικές υποκριτικές της ικανότητες και την εξωτική ομορφιά της, κατάφερε να αφήσει το δικό της αποτύπωμα, παρότι αποφάσισε να αποσυρθεί από τον καλλιτεχνικό χώρο σε σχετικά νεαρή ηλικία.

Η αγάπη της για τον χορό

Η Ελένη Προκοπίου άρχισε να σπουδάζει χορό από την ηλικία των έξι ετών, μαζί με τη Μάρθα Καραγιάννη, στη σχολή χορού της Λουκίας Σακελλαρίου – Κωτσοπούλου, η οποία είχε δημιουργήσει τη δική της σχολή στο Ωδείο Αθηνών.

Οι δύο τους, όταν ήταν ακόμη παιδιά, συμμετείχαν σε παραστάσεις της Εθνικής Λυρικής Σκηνής και ολοκλήρωσαν τις σπουδές τους προς τα τέλη της δεκαετίας του 1950.

Στη συνέχεια, η Ελένη Προκοπίου συνεργάστηκε με τον Βαγγέλη Σειληνό, με τον οποίο αποτέλεσαν χορευτικό ντουέτο τόσο στο θέατρο όσο και στον κινηματογράφο.

Από το 1960 έως το 1965, οι δυο τους συμμετείχαν στα χορευτικά των περισσότερων επιθεωρησιακών θεάτρων της Αθήνας.

Παράλληλα, η Ελένη Προκοπίου δημιούργησε κινηματογραφικό δίδυμο με τον Γιώργο Πάντζα, με τον οποίο εμφανίστηκε μαζί σε πέντε ταινίες.

Στην κινηματογραφική της διαδρομή πρωταγωνίστησε σε διαφορετικά είδη ταινιών, από μιούζικαλ και κωμωδίες μέχρι δράματα.

Στα πρώτα χρόνια της καριέρας της εμφανιζόταν κυρίως ως χορεύτρια, τόσο στο θέατρο όσο και στη μεγάλη οθόνη.

Το 1963 συμμετείχε στην ταινία του Νίκου Κούνδουρου «Μικρές Αφροδίτες», η οποία σημείωσε διεθνή επιτυχία.

Ακολούθησε το 1964 η ταινία «Ο εμίρης και ο κακομοίρης», όπου υποδύθηκε τη Γκιουλινάρ, μια πανέμορφη ανατολίτισσα πριγκίπισσα κάποιου εμιράτου.

Το 1965 συμμετείχε στις ταινίες «Το πρόσωπο της ημέρας» και «Ραντεβού στον αέρα». Στη δεύτερη είχε παρουσία τόσο ως χορεύτρια όσο και ως ηθοποιός, γεγονός που την οδήγησε να γίνει μέλος της οικογένειας της Φίνος Φιλμ.

Στη συνέχεια ακολούθησε η ταινία «Και οι…14 ήταν υπέροχοι».

Το 1966 αποτέλεσε μία από τις πιο παραγωγικές χρονιές της, καθώς είχε πρωταγωνιστικούς ρόλους σε πέντε ταινίες.

Συγκεκριμένα, συμμετείχε στις «Παράνομοι πόθοι» της Φίνος Φιλμ, «Το συρτάκι της αμαρτίας», «Πέντε χιλιάδες ψέματα» της Φίνος Φιλμ, «Οι κυρίες της αυλής» και «Αγάπη που δεν σβήνει ο χρόνος».

Τα επόμενα χρόνια πρωταγωνίστησε σε ταινίες μικρότερου προϋπολογισμού, στις οποίες συμμετείχαν μεταξύ άλλων ο Νίκος Σταυρίδης, ο Τάσος Γιαννόπουλος, ο Φραγκίσκος Μανέλλης, η Τζένη Ρουσσέα, ο Διονύσης Παπαγιαννόπουλος, ο Αλέκος Τζανετάκος, ο Νίκος Δαδινόπουλος, ο Νίκος Ρίζος και ο Σωτήρης Μουστάκας.

Η παρουσία της στο θέατρο

Παράλληλα με τον κινηματογράφο, η Ελένη Προκοπίου είχε συνεχή παρουσία και στο θέατρο.

Το ντεμπούτο της στο θεατρικό σανίδι έγινε σε ηλικία 14 ετών. Εμφανίστηκε ως χορεύτρια στο θέατρο «Ολύμπια» Πειραιώς, έχοντας ως παρτενέρ τον γνωστό χορευτή της εποχής Δημήτρη Ιβάνωφ.

Η αποχώρηση από τα καλλιτεχνικά

Στις αρχές της δεκαετίας του 1970 παντρεύτηκε τον επιχειρηματία στον χώρο του επίπλου Αντώνη Συρίγο και μετά τον γάμο της αποχώρησε οριστικά από τα καλλιτεχνικά δρώμενα.

Η γνωριμία του ζευγαριού είχε γίνει στα γυρίσματα ταινιών. Από τον γάμο τους απέκτησαν μία κόρη, την Ειρήνη.

Ποιοι γιορτάζουν σήμερα Δευτέρα 28 Σεπτεμβρίου

Σήμερα Δευτέρα, 28 Σεπτεμβρίου, σύμφωνα με το εορτολόγιο τιμάται η μνήμη των Οσίου Χαρίτωνος ομολογητού, Αγίου Αλκίσων.

Τα ονόματα που γιορτάζουν σήμερα είναι τα εξής:

• Χαρίτων,
• Χαρίτωνας,
• Χαρίτος,
• Αλκίσων.

Επίσης σήμερα είναι η Παγκόσμια Ημέρα κατά της Λύσσας.

☀ Ανατολή ήλιου: 07:18 – Δύση ήλιου: 19:13
🌕 Σελήνη 16.5 ημερών

Όσιος Χαρίτων ο Ομολογητής                                                        

Ο Όσιος Χαρίτων ο Ομολογητής καταγόταν από το Ικόνιο και έζησε στα χρόνια του αυτοκράτορα Αυρηλιανού (270 – 275 μ.Χ.). Ήταν γνωστός για το χριστιανικό του ήθος, γι αυτό και όταν εξεδώθηκε διάταγμα κατά των Χριστιανών, ήταν από τους πρώτους που συνέλαβε ο Έπαρχος της πόλης.

Υπεβλήθη σε φρικτά βασανιστήρια, αλλά ενώ ακόμη βρισκόταν στη φυλακή ο αυτοκράτορας Αυρηλιανός δολοφονήθηκε. Ο Πρόβος που τον διαδέχθηκε στο θρόνο ακύρωσε το διάταγμα κι έτσι ο Χαρίτων αφέθηκε ελεύθερος.

Αποφάσισε να καταφύγει στα Ιεροσόλυμα και να ζήσει ως αναχωρητής σε σπηλιές της περιοχής. Η φήμη του διαδόθηκε πολύ γρήγορα και ήρθαν στο πλευρό του πολλοί μαθητευόμενοι. Έτσι έκτισε στη Φαρά μεγάλη Λαύρα. Ποθώντας όμως την ερημία, αναχώρησε και πάλι για τα ενδότερα της ερήμου, όπου στην περιοχή Σουκά, έκτισε νέα Λαύρα. Εκεί παρέδωσε την ψυχή του εν Κυρίω.

Η Γη έχει εννέα "πλανητικά όρια" και η ανθρωπότητα έχει ξεπεράσει τα επτά, προειδοποιεί επιστημονική έκθεση

Εδώ και πολλά χρόνια, Γερμανοί επιστήμονες παρακολουθούν τους εννέα σημαντικότερους τομείς που καθιστούν τη Γη κατοικήσιμη. Εάν το όριο ξεπεραστεί σε οποιονδήποτε από αυτούς τους τομείς, αυτό δεν προμηνύει τίποτα καλό. Σύμφωνα με την τελευταία έκθεση, τα όρια αυτά έχουν ήδη ξεπεραστεί σε επτά τομείς.

Σύμφωνα με την τελευταία έκδοση του «Planetary Health Check», η κατάσταση επτά πλανητικών ορίων που είχαν ήδη ξεπεραστεί συνεχίζει να επιδεινώνεται. Σύμφωνα με τους συντάκτες αυτής της τακτικής έκθεσης, μια ολόκληρη σειρά φαινομένων – όπως η ρεκόρ θέρμανση των ωκεανών, οι εκτεταμένες ξηρασίες, οι μαζικές πλημμύρες, οι πυρκαγιές και οι ακραίες καύσωνες – δείχνουν ότι τα συστήματα της Γης βρίσκονται υπό πίεση. Η ετήσια έκθεση συντάχθηκε από περισσότερους από 60 επιστήμονες και συγκεντρώθηκε από το Ινστιτούτο Έρευνας για τις Κλιματικές Επιπτώσεις του Πότσδαμ (PIK) σε συνεργασία με την οργάνωση Planetary Guardians.

Η βασική έννοια της έκθεσης είναι τα «πλανητικά όρια». Πρόκειται για αλληλένδετες διεργασίες εντός του συστήματος της Γης, οι οποίες πρέπει να παραμένουν εντός ασφαλών ορίων προκειμένου να διατηρηθεί η σταθερότητα και η ανθεκτικότητα του πλανήτη, έτσι ώστε να παραμένει φιλόξενος για τη ζωή. Σύμφωνα με τους επιστήμονες, επτά από τα εννέα πλανητικά όρια έχουν πλέον ξεπεραστεί. Το πιο πρόσφατο όριο που ξεπεράστηκε είναι η οξίνιση των ωκεανών, η οποία υπερέβη το ασφαλές όριο το 2025. Και τα επτά βρίσκονται πλέον στα υψηλότερα επίπεδα υπέρβασης που έχουν καταγραφεί ποτέ.

Τα επτά όρια που έχουν ξεπεραστεί είναι: η κλιματική αλλαγή, οι αλλαγές στην ακεραιότητα της βιόσφαιρας, οι αλλαγές στα συστήματα χρήσης γης, οι αλλαγές στην κατάσταση των γλυκών υδάτων, οι αλλαγές στις βιογεωχημικές ροές, η εισαγωγή νέων οντοτήτων και η οξίνιση των ωκεανών. Μόνο τα όρια που σχετίζονται με την καταστροφή του στρατοσφαιρικού όζοντος και τη συγκέντρωση αερολυμάτων στην ατμόσφαιρα έχουν παρουσιάσει βελτίωση την τελευταία δεκαετία. Ωστόσο, οι συγγραφείς προειδοποιούν ότι σε ορισμένες περιοχές εξακολουθούν να υφίστανται επικίνδυνα επίπεδα αερολυμάτων.

«Η διάγνωση είναι σαφής. Η πίεση αυξάνεται σε όλα τα πλανητικά όρια, τα οποία βρίσκονται ήδη εκτός του ασφαλούς λειτουργικού χώρου. Αυτό σημαίνει ότι αυξάνεται ο κίνδυνος μεγάλης κλίμακας, μακροχρόνιων και ενδεχομένως μη αναστρέψιμων αλλαγών, ενώ το περιθώριο λάθους που διαθέτουμε για την αντιμετώπιση αυτών των ζητημάτων συρρικνώνεται», δήλωσε ο κλιματολόγος Μπόρις Σάκσεβσκι, κύριος συντάκτης της έκθεσης.

«Δεν έχουμε χρόνο να καθόμαστε με σταυρωμένα χέρια και να διασκεδάζουμε, αλλά διαθέτουμε τη γνώση, την ικανότητα και τις λύσεις για να αλλάξουμε πορεία. Η επιτάχυνση των μέτρων που θα μας επαναφέρουν εντός του ασφαλούς λειτουργικού χώρου σε όλα τα πλανητικά όρια είναι απαραίτητη για την προστασία των ζωών και την εκπλήρωση της υπόσχεσης για κοινή μελλοντική ευημερία», δήλωσε ο Γιόχαν Ρόκστρομ, διευθυντής του PIK και συν-συγγραφέας της έκθεσης.

Τα ακραία φαινόμενα αναδεικνύουν τους αυξανόμενους κινδύνους

Η έκθεση δημοσιεύεται μετά από δώδεκα μήνες που χαρακτηρίστηκαν από ακραία φαινόμενα από πολλές απόψεις, τόσο στην ξηρά όσο και στους ωκεανούς. Η ανθρωπογενής υπερθέρμανση έχει εντείνει διάφορα σημαντικά ακραία καιρικά φαινόμενα, ενώ παράλληλα η υποβάθμιση των οικοσυστημάτων, η έλλειψη νερού, οι αλλαγές στη χρήση της γης, η έκθεση σε κινδύνους και η κοινωνική ευπάθεια έχουν επιδεινώσει περαιτέρω τις επιπτώσεις τους.

Η έκθεση αναφέρει διάφορα συγκεκριμένα γεγονότα. Οι πλημμύρες λόγω των μουσώνων στο Πακιστάν το 2025 έπληξαν περισσότερους από 6,9 εκατομμύρια ανθρώπους. Οι ωκεανοί του πλανήτη απορρόφησαν ρεκόρ θερμότητας, γεγονός που βοήθησε τον τυφώνα «Μελίσσα» να αντλήσει ενέργεια από αυτούς και να φτάσει σε ένταση κατηγορίας 5 – πριν προσγειωθεί στην Τζαμάικα. Μεταξύ Ιανουαρίου 2023 και Σεπτεμβρίου 2025, η λεύκανση των κοραλλιών που προκλήθηκε από τους θερμότερους και πιο όξινους ωκεανούς έπληξε περίπου το 84,4% των κοραλλιογενών υφάλων του πλανήτη – το υψηλότερο ποσοστό που έχουν καταγράψει ποτέ οι επιστήμονες από τότε που άρχισαν οι καταγραφές.

Το 2026, η Δυτική Ευρώπη βίωσε τον πιο ζεστό Ιούνιο και Ιούλιο που έχει καταγραφεί ποτέ, συνοδευόμενο από ξηρασία στη Γαλλία, την Ισπανία, τη Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο, καθώς και από εκτεταμένες δασικές πυρκαγιές σε ολόκληρη την Ευρώπη και τον Καναδά. Κύματα καύσωνα που έσπασαν κάθε ρεκόρ καταγράφηκαν επίσης στην Ιαπωνία, τη Νότια Κορέα και σε περιοχές της Μέσης Ανατολής.

Ο Χίντου Ουμαρού Ιμπραήμ, πρόεδρος της οργάνωσης «Planetary Guardians», η οποία λειτουργεί υπό την αιγίδα του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ, δήλωσε: «Διαβάστε ξανά αυτόν τον κατάλογο: το Πακιστάν, η Καραϊβική, η Ευρώπη, οι ύφαλοι στον πυθμένα των ωκεανών μας. Δεν πρόκειται για μεμονωμένες κρίσεις· σε όλες τις περιοχές, ο πλανήτης μας στέλνει ταυτόχρονα το μήνυμα ότι έχει χάσει την ισορροπία του. Ως πρόεδρος των Planetary Guardians, ακούω την ίδια ιστορία όπου κι αν πάω, είτε από έναν κτηνοτρόφο που βλέπει τις βροχές να λείπουν σεζόν μετά σεζόν, είτε από μια παράκτια κοινότητα που παρακολουθεί την άνοδο της στάθμης της θάλασσας. Δεν μπορούμε πλέον να έχουμε την πολυτέλεια να αντιμετωπίζουμε αυτές τις κρίσεις ως ξεχωριστές».

Το πρόβλημα με τον άνθρακα

«Κάθε κίνημα απαιτεί υπομονή, εμπιστοσύνη και τη βούληση να συνεχίσουμε, ακόμα και όταν θα ήταν ευκολότερο να τα παρατήσουμε. Η έκθεση «Planetary Health Check 2026» μας λέει ότι αυτή τη στιγμή χρειαζόμαστε την ίδια συλλογική αποφασιστικότητα, σε παγκόσμια κλίμακα. Έχουμε ξεπεράσει επτά από τα εννέα όρια, και καμία χώρα δεν μπορεί να τα επαναφέρει μόνη της· πρόκειται για μια διαδικασία στην οποία πρέπει να δεσμευτεί ολόκληρη η ανθρωπότητα από κοινού, ξεκινώντας από τώρα», δήλωσε ο Χουάν Μανουέλ Σάντος, πρώην Πρόεδρος της Κολομβίας και Συνπρόεδρος της οργάνωσης Planetary Guardians.

Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα που επισημαίνονται στη φετινή έκθεση είναι η μείωση του αριθμού των περιοχών στη Γη που απορροφούν άνθρακα. Στο παρελθόν, ήταν κυρίως τα οικοσυστήματα των πυκνών δασών που δέσμευαν τον άνθρακα της ατμόσφαιρας και στη συνέχεια τον αποθήκευαν στο ξύλο των δέντρων και στο έδαφος.

Αν και η βλάστηση και το έδαφος συνεχίζουν να απορροφούν ένα σημαντικό ποσοστό των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα που προκαλούνται από την ανθρώπινη δραστηριότητα, οι επαναλαμβανόμενοι καύσωνες, οι ξηρασίες, οι πυρκαγιές και η υποβάθμιση των οικοσυστημάτων ενδέχεται να μειώσουν αυτή την απορρόφηση άνθρακα – και σε ορισμένες περιοχές, αυτές οι περιοχές ενδέχεται ακόμη και να μετατραπούν σε πηγές εκπομπών άνθρακα στην ατμόσφαιρα. Οι μεγαλύτερες ανησυχίες επικεντρώνονται στο τροπικό δάσος του Αμαζονίου, το οποίο θα μπορούσε να υποστεί μια τέτοια μεταμόρφωση μέσα σε λίγα μόλις χρόνια.

«Η πορεία μας προς τις μηδενικές καθαρές εκπομπές εξαρτάται από την αποτελεσματική λειτουργία των δεξαμενών άνθρακα. Ωστόσο, οι τρέχουσες παρατηρήσεις μας προειδοποιούν ότι ο πλανήτης μας ενδέχεται να χάνει την ικανότητά του να απορροφά τις αυξανόμενες πιέσεις που του ασκούμε», πρόσθεσε ο Σάκσεβσκι.

Έφυγε από τη ζωή η κορυφαία νεοελληνίστρια 

Μάργκαρετ Αλεξίου που τίμησε τα ελληνικά γράμματα

Έφυγε από τη ζωή η Μάργκαρετ Αλεξίου, μία από τις σημαντικότερες μορφές των νεοελληνικών σπουδών διεθνώς, αφήνοντας πίσω της ένα σπουδαίο επιστημονικό έργο που συνέδεσε την ελληνική λογοτεχνία, τη βυζαντινή παράδοση και τη συγκριτική μελέτη των πολιτισμών.

Η Αλεξίου υπήρξε μία από τις πλέον αναγνωρισμένες Ελληνίστριες της διεθνούς ακαδημαϊκής κοινότητας. Γεννημένη το 1939 στο Μπέρμιγχαμ, σπούδασε στο Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ και αφιέρωσε τη ζωή της στη μελέτη της ελληνικής γλώσσας, λογοτεχνίας και πολιτιστικής παράδοσης. 

Κατά τη διάρκεια της ακαδημαϊκής της πορείας δίδαξε Βυζαντινή και Νεοελληνική Φιλολογία και από το 1986 έως τη συνταξιοδότησή της το 2000 κατείχε την έδρα George Seferis Professor of Modern Greek Studies και τη θέση καθηγήτριας Συγκριτικής Λογοτεχνίας στο Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ. 

Το έργο που την καθιέρωσε διεθνώς

Το όνομά της συνδέθηκε ιδιαίτερα με το βιβλίο «Ritual Lament in Greek Tradition», μια εμβληματική μελέτη για τα μοιρολόγια και τις τελετουργικές πρακτικές του θρήνου στην ελληνική παράδοση, από την αρχαιότητα έως τη σύγχρονη εποχή. Το έργο αυτό θεωρείται σημείο αναφοράς στις ανθρωπιστικές επιστήμες και στις μελέτες της προφορικής παράδοσης. Βικιπαίδεια
Η έρευνά της επεκτάθηκε στη βυζαντινή και νεοελληνική λογοτεχνία, στη λαϊκή ποίηση, στον Καβάφη, στην κρητική αναγέννηση αλλά και στις σχέσεις ανάμεσα στη μνήμη, τον μύθο και τη λογοτεχνική έκφραση. 

Η συμβολή της στις ελληνικές σπουδές

Η Μάργκαρετ Αλεξίου υπήρξε μία από τις προσωπικότητες που ενίσχυσαν τη διεθνή παρουσία των ελληνικών γραμμάτων, μεταφέροντας τη μελέτη της ελληνικής παράδοσης πέρα από τα στενά όρια της φιλολογίας.
Με το έργο της ανέδειξε τη συνέχεια της ελληνικής πολιτιστικής εμπειρίας, από την αρχαιότητα και το Βυζάντιο έως τη σύγχρονη λογοτεχνία και τις λαϊκές εκφράσεις.

Η ανακοίνωση της εταιρείας Συγγραφέων

Η Εταιρεία Συγγραφέων αποχαιρέτησε τη σπουδαία νεοελληνίστρια και μελετήτρια, αναδεικνύοντας τη μοναδική συμβολή της στην προβολή της ελληνικής λογοτεχνίας και πολιτιστικής παράδοσης διεθνώς. «Με θλίψη ενημερωθήκαμε ότι η διακεκριμένη βυζαντινολόγος, νεοελληνίστρια και επίτιμο μέλος της Εταιρείας μας, Margaret Alexiou (Μάργκαρετ Αλεξίου) απεβίωσε στο σπίτι της στην Αγγλία.

Κόρη του Βρετανού κλασικού φιλόλογου Τζωρτζ Τόμσον, η Μάργκαρετ Αλεξίου σπούδασε κλασική Φιλολογία στο Πανεπιστήμιο του Κέμπριτζ, του οποίου ήταν διδάκτωρ. Υπήρξε Ομότιμη Καθηγήτρια Νεοελληνικών Σπουδών και Συγκριτικής Λογοτεχνίας στην έδρα Γιώργος Σεφέρης στο Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ, όπου και διαδέχτηκε τον Γιώργο Σαββίδη. Κλασικό θεωρείται πλέον το έργο της «Ο τελετουργικός θρήνος στην ελληνική παράδοση» (The Ritual Lament in Greek Tradition) (1974), που κυκλοφόρησε στα ελληνικά από τις εκδόσεις του ΜΙΕΤ, σε μετάφραση Δημήτρη Γιατρομανωλάκη και επιμέλεια Παναγιώτη Ροϊλού (ο οποίος και την διαδέχτηκε στην έδρα Σεφέρης)».

Στην ανακοίνωση που εξέδωσε το Χάρβαρντ για τον θάνατό της, τονίζεται ότι ήταν «μία από τις πιο επιδραστικές, διορατικές και γενναιόδωρες νεοελληνίστριες των τελευταίων πενήντα ετών, (που) εκπαίδευσε τρεις γενιές μελετητών στις Νεοελληνικές Σπουδές και σε συναφή πεδία».

Ποιοι γιορτάζουν σήμερα, Κυριακή 27 Σεπτεμβρίου

Μεταξύ των τιμώμενων αγίων της ημέρας σύμφωνα με το εορτολόγιο, είναι οι Μάρτυς Καλλίστρατος, Νεομάρτυς Ακυλίνα και Μάρτυς Σιγίβερτος (Sigeberht).

Ποιοι γιορτάζουν σήμερα:

• Ακυλίνα
• Ζήνων
• Καλλιστράτη, Καλλίστρατος

Σήμερα, είναι και η Παγκόσμια Ημέρα Τουρισμού.

Ποιοι γιορτάζουν σήμερα, Σάββατο 26 Σεπτεμβρίου

Σήμερα, 26 Σεπτεμβρίου, είναι η μετάστασις του ευαγγελιστού Ιωάννου του θεολόγου και του Αγίου Γεδεών.

Σύμφωνα με το εορτολόγιο γιορτάζουν τα παρτακάτω ονόματα:

• Θεολόγος
• Θεολόγης
• Θολόγος
• Θολόγης
• Θολόης
• Θεολογία
• Θολογία

Επίσης σήμερα είναι η:

• Παγκόσμια Ημέρα Αντισύλληψης
• Παγκόσμια Ημέρα Καρδιάς
• Ευρωπαϊκή Ημέρα Γλωσσών

Ποιοι γιορτάζουν σήμερα Παρασκευή 25 Σεπτεμβρίου

Σήμερα Παρασκευή, 25 Σεπτεμβρίου, σύμφωνα με το εορτολόγιο τιμάται η μνήμη των Οσίων Ευφροσύνης και Παφνουτίου.

Τα ονόματα που γιορτάζουν σήμερα είναι τα εξής:

• Ευφροσύνη,
• Φροσύνη,
• Φρόσω,
• Ευφροσύνα,
• Φροσούλα,
• Φροσού,
• Έφη.

☀ Ανατολή ήλιου: 07:15 – Δύση ήλιου: 19:18
🌕 Σελήνη 13.4 ημερών

Οσία Ευφροσύνη Θυγατέρα Παφνουτίου του Αιγυπτίου

Η Οσία Ευφροσύνη έζησε στα χρόνια του Θεοδοσίου του μικρού (περί το 410 μ.Χ.), ήταν μοναχοκόρη και πολύ πλούσια. Ο πατέρας της Παφνούτιος ήταν ο πλουσιότερος της Αλεξάνδρειας και μαζί με τη σύζυγό του διακρίνονταν για τη θερμή πίστη τους στο Θεό.

Δώδεκα χρονών η Ευφροσύνη έμεινε ορφανή από μητέρα, και ο πατέρας της αφοσιώθηκε ακόμα πιο φιλόστοργα στην επιμέλεια της κόρης του. Όταν η Ευφροσύνη έφθασε στο 18ο έτος της ηλικίας της, ο πατέρας της θέλησε να την παντρέψει με ένα νέο υψηλής κοινωνικής τάξης.

Όμως την ψυχή της Ευφροσύνης είχε καταλάβει ο θείος έρωτας. Ο γάμος και οι κοσμικότητες θα της ήταν εμπόδιο να αφιερωθεί συστηματικά στην ελεημοσύνη και στην υπηρεσία του πλησίον. Γι’ αυτό κάποια μέρα, αφού διαμοίρασε τα υπάρχοντά της στους φτωχούς, έφυγε κρυφά από το σπίτι, και μετά από πολλές περιπέτειες, κατέληξε μεταμφιεσμένη ανδρικά σε κοινόβιο ανδρικό μοναστήρι. Εκεί πήρε το όνομα Σμάραγδος και όλοι οι μοναχοί θαύμαζαν τον πνευματικό της αγώνα και τη διακονία που πρόθυμα πρόσφερε σε όλους.

Έζησε στο μοναστήρι 38 χρόνια. Στο τέλος της ζωής της συναντήθηκε και με τον πατέρα της, όταν και αυτός έγινε μοναχός στο ίδιο μοναστήρι.